Powiat Radziejowski

Data

17.08.2017

Imieniny

Jacka, Anity, Elizy

Wyszukiwarka

Opcje wyszukiwania     

Odnośniki

Banery

Elektroniczna Skrzynka Podawcza
Zobacz mapę powiatu
Związek Powiatów Polskich
Aplikacja Poznajcie Kujawy
Lokalna Grupa Działania
RUTW
SRPR
ŚDS
ZAZ

Treść

Powstanie kolejki wąskotorowej na terenach powiatu radziejowskiego

     Pierwsze wzmianki o kolei wąskotorowej znajdują się w wypisie z księgi Aktów Notarialnych rejestr nr. 932 z roku 1907 znajduje się informacja, że na spotkaniu 1.07.1907 r. założyciele Spółki Akcyjnej Cukrowni „DOBRE” podjęli zobowiązanie między innymi do ... budowy kolei wąskotorowej z miejscowości Dobre do miasta Nieszawy z rozwidleniami ... Linia ta konieczna była, aby uzyskać połączenie z koleją normalnotorową Warszawsko – Bydgoską oraz mieć lepszy dostęp do plantacji buraczanych.
     Budowę pierwszych odcinków - Dobre – Nieszawa, Dobre - Płowce zakończono 1908 r., w 1909 r. Dobre  - Wąsewo, Dobre – Franciszkanka, Dobre – Krzywosądz, a w 1914 r. Płowce - Jarantowice
     Przypomnę, że nasze tereny w tamtych czasach były terenami przygranicznymi. Na nich niemieckie wojska budowały kolejowe bazy wojskowe wykorzystując istniejące już kolejki cukrownicze. Wtedy powstała duża baza w Jeżycach koło Piotrkowa. Po wybuchu I wojny światowej wykorzystując tory Cukrowni Kruszwica pobudowano linię w kierunku Piotrkowa, Sompolna, Koła do Dąbia Kolskiego. Na terenie dawniejszej Cukrowni Mątwy była następna baza, z której zbudowano kolej przez Dobre, Płowce, Jerzmanowo, Boniewo, Krośniewice, Ozorków do Strykowa, włączając tory Cukrowni Dobre i Brześć. Linie te były wykorzystywane do sprawnego i szybkiego zaopatrzenia wojska. Tym sposobem Kujawy zostały „oplecione” gęstą siecią kolejek.
     W bilansie lat 1914/1915 stwierdzono, że okupacyjne wojska niemieckie wybudowały cztery główne linie o długości 265 km:
1. Płowce – Osięciny – Lubraniec – Jerzmanowo – Boniewo – Krośniewice –  Łęczyca – Ozorków – Stryków - (114 km)
 2. Boniewo - Przystronie - (24 km)
 3. Jerzyce - Piotrków Kujawski - Sompolno – Koło - Dąbie Kolskie - (66 km)
 4. Anastazewo – Adamów - Jabłonka Słupecka - Konin Czarków.
     Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku koleje kujawskie zostały sprawnie przejęte przez Polaków, bez żadnych zniszczeń. Zostało utworzone nowe Ministerstwo Kolei Żelaznych, które zaczęło przejmować wszystkie koleje pozostawione po zaborcach. W tym czasie upaństwowiono również kolejkę Cukrowni „DOBRE” do Nieszawy.
     Po otrzymaniu od państwa odszkodowania za skonfiskowaną linię, do Nieszawy cukrownia przystąpiła do budowy nowej linii z Dobrego do Aleksandrowa Kujawskiego, aby mieć ponownie połączenie z koleją normalnotorową. Tą drogą wysyłano produkty
oraz pozyskiwano nowe plantacje buraczane. Cukrownia „DOBRE” rozbudowała swoją kolejkę o nowe odcinki wykorzystując do tego materiały nawierzchniowe, szyny oraz tabor przysługujący w ramach rekompensaty. I tak w latach 1922/1928 wybudowano następujące linie:
1. Dobre - Michałowo - 8,5 km
2. Dobre - Dobre obwodnica  - 2,2 km    
3. Straszewo - Koneck - 4,6 km
4. Bronisław - Szostka - 6,1 km
5. Zakrzewo - Siniarzewo - 5,7 km
6. Łówkowice - Kalinowiec - 3,0 km
7. Bieganowo - Stróżewo - 14,3 km
8. Broniewo - Broniewko Str. - 1,0 km
9. Piołunowo - Latkowo - 4,1 km
Ogółem w tym czasie wybudowano około 52 km nowych linii.
     „ZŁOTY  WIEK” kolejek wąskotorowych przypada  na lata 1920 - 1929 oraz 1935 – 1939. To okres dynamicznych przewozów. Wtedy kolej wąskotorowa tętniła życiem, przynosiła dochody swojemu przedsiębiorstwu oraz dobrze służyła regionowi..
     Pod koniec lat 60 - tych zaczynają się pierwsze likwidacje nierentownych linii, które zakończono w 2001 r. Przewozy do Aleksandrowa Kujawskiego zawieszono w 1974 r., a pod koniec lat 80 - tych - przewozy na linii Dobre – Radziejów – Piotrków. W 2001 r. zakończono przewozy do Zakrzewa i Konecka.
     W roku 2002  w miesiącach marzec – maj kolejka zakładowa Cukrowni była wykorzystana jeszcze na linii Dobre - Nieszawa do zwózki urządzeń rozładunkowych buraków z likwidowanych punktów odbioru oraz do zwózki płyt betonowych koniecznych do prac modernizacyjnych prowadzonych na placu w Cukrowni Dobre.
     Tak się „dziwnie” złożyło, że pierwsza linia wąskotorówki z Dobrego do Nieszawy wybudowana z inicjatywy założycieli Cukrowni „Dobre”  w 95-tą rocznicę powstania została zamknięta, a lokomotywy z cukrowni zakończyły na niej pracę.


Jako źródło wykorzystano książkę Pana Bogdana Pokropińskiego „Kujawskie Koleje Dojazdowe” oraz własne zbiory.    
                            

autor: Zbigniew Zasada

fot. Zbigniew Zasada

Wszelkie prawa zastrzeżone.

[drukuj całą stronę]drukuj całą stronę

Gminy powiatu

Gmina Bytoń
Gmina Dobre
Gmina Osięciny
Gmina Radziejów
Gmina Topólka
Gmina Piotrków Kujawski
Miasto Radziejów
Województwo Kujawsko-Pomorskie

Stopka